فرض کنیم که شما یک فضای وب در اختیار دارید. حالا کاری که باید بکنید این هست که برنامهٔ تحت وب (web application) دلخواه رو نصب کنید.قبلاً گفتم که بعضی از شرکت‌هایی که ازشون فضای وب می‌گیرید بین شما و فضای وبی که در اختیارتون می‌گذارن یک رابط می‌گذارن (به اسم control panel معروفه) که گاهی امکان نصب برنامهٔ تحت وب رو با چند کلیک فراهم می‌کنه. اما بگذارید که این حالت بدیهی رو نادیده بگیریم. فرض کنید که شما به هر دلیلی خودتون می‌خواید موتور وبلاگ رو بارگذاری (upload) و نصب (install) کنید.

قدم اول اینه که موتور وبلاگ دلخواه را انتخاب کنید و از اینترنت دریافت کنید. موتورهای وبلاگ زیادن؛ بعضی رایگان، بعضی پولی. هر کدوم هم خوبی‌ها و بدی‌های خودشون رو دارن. دو تا از معروف‌ترین‌ها WordPress و MovableType هستن اگر چه خیلی‌های دیگه هم هستن که با این‌ها رقابت دارن. مووبل تایپ نیازمند این هست که میزبان وب شما از CGI و زبان برنامه‌نویسی Perl پشتیبانی کنه. من باهاش خیلی کار نکردم اما در کل وردپرس رو ترجیح می‌دم، پس ازش می‌گذرم.

برای نصب وردپرس لازمه که فضای وب شما از PHP که یک زبان برنامه‌نویسی هست پشتیبانی کنه. اگر سروری که میزبان وب شما هست لینوکس باشه، این شرط (و شرط دوم) معمولاً برآورده شده‌است. برای کار با وردپرس در سطح مقدماتی و متوسط هیچ نیازی ندارید که از PHP سر در بیارید. برای کارهای پیشرفته ممکنه که دونستن PHP کمک کنه، اما الزامی نیست چون می‌تونید توی انجمن‌های اینترنتی سوال کنید و راهنمایی بگیرید.

برنامه وردپرس اطلاعاتی که وارد وبلاگ می‌شه (از نوشته‌های شما بگیرید تا لینک‌هایی که می‌گذارید به دوستاتون و پیغام‌هایی که براتون می‌آد و غیره) رو در یک پایگاه داده ذخیره می‌کنه. پایگاه داده‌ای که باهاش کار می‌کنه اسمش MySQL هستش. این پایگاه داده یکی از معروف‌ترین‌ها در نوع خودشه. استفاده از اون برای مصارف شخصی به رایگان ممکنه. برای مصارف دیگه هم می‌شه نسخه پولی‌اش رو خرید، که این کار رو شما نمی‌کنید بلکه میزبان وب انجام داده. پس وقتی شما فضای وب می‌خرید، روش هم PHP داره و هم MySQL. عبارت «هاست» رو در گوگل اگر جستجو کنید و پنل‌های لینوکس چند تا شرکتی که لینکشون توی صفحهٔ اول گوگل اومده رو بگردید، متوجه منظورم می‌شید.

حالا کاری که باید بکنید اینه که وردپرس رو از اینترنت بگیرید (http://www.wordpress.org برای نسخهٔ انگلیسی و http://www.wp-persian.com برای فارسی‌ساز) و توی فضای وب خودتون بارگذاری کنید. بعد به سایت خودتون سر بزنید و مراحل نصب رو که روی صفحه می‌آد طی کنید. در انتها هم با وبلاگتون صفا کنید! این‌ها که من در دو سه سطر گفتم، خودشون کلی داستانه! منتها خوبی‌اش به اینه که هم سایت انگلیسی وردپرس و هم سایت فارسی انجمن دارن و می‌شه با راهنمایی دیگران این مراحل رو یکی یکی انجام داد. به علاوه شرکتی که ازش فضای وب می‌گیرید هم معمولاً تا حدی حاضر به کمک و راهنمایی می‌شه.

من فقط چند تا ویژگی ساده وردپرس رو اسم می‌برم: قابلیت تنظیم برچسب و رده برای هر مطلب، امکان رمز گذاشتن برای مطالب تا همه نتونن اون‌ها رو بخونن، امکان مدیریت دیدگاه‌ها (comments)، امکان بارگذاری تصویر و استفاده از اون در هر موقعیت و اندازه که بخواید، امکان تنظیم پوسته (ظاهر) وبلاگ و استفاده از صدها پوستهٔ زیبای رایگانی که در اینترنت پیدا می‌شن، و از همه مهم‌تر قابلیت نصب افزونه (extension) که به شما اجازه می‌ده کلی ویژگی جدید بهش اضافه کنید. این‌ها امکانات ساده و اولیه‌ای هست که هر وبلاگی باید داشته باشه و وردپرس مدت‌هاست که داره، در حالی که خیلی از سرویس‌دهنده‌های رایگان این امکانات رو ندارن یا کامل ارائه نمی‌کنن. اما اصل ماجرا امکانات حرفه‌ای هست که من ازشون اسم نبردم. شاید اشاره به یک مورد کفایت کنه: امکان پشتیبان‌گیری و انتقال مطالب وبلاگ به وبلاگ دیگر. اگر یک روز از وردپرس زده شدید، به راحتی می‌تونید تمام مطالب‌تون رو بردارید و ببرید توی وبلاگ جدیدی که از یک نرم‌افزار دیگه استفاده می‌کنه. این مساله در مورد وبلاگ‌های رایگان صادق نیست.

نمی‌دونم از این‌جا کجا برم و راجع به چی بنویسم. منتظر دیدگاه‌های شما می‌شم.

برچسب‌ها: وبلاگ، وردپرس

رسیدیم به استفاده از سرویس‌های شخصی برای وبلاگ. برای استفاده از این سرویس‌ها شما باید یک میزبان وب (web host) داشته باشید که اصلاً چیز پیچیده‌ای نیست. به راحتی می‌شه از خیلی از سرویس‌دهنده‌ها فضای وب بخرید. اگر در خاک پاک وطن باشید هم کارت‌های بانک‌های عضو شبکه شتاب برای این موقع‌ها ساخته شدن! (یعنی شما می‌تونید به صورت الکترونیکی خرید کنید و همون موقع فضای وب تقدیمتون می‌شه). حتی اگر کمی مصر باشید، می‌تونید اول یک فضای آزمایشی بگیرید ازشون و امکاناتشون رو بررسی کنید.

قبل از این که جلو تر بریم، بذارید با این میزبانی وب آشناتر بشیم. میزبان اصلی وب کسی هستش که یک جایی چند تا سرور راه انداخته. شما معمولاً از میزبان اصلی خرید نمی‌کنید چون اولاً نیاز به پرداخت ارز داره (به جز در مورد یکی دوتا میزبان کاملاً ایرانی که خیلی هم گرون هستن) و دوماً خرده فروشی نمی‌کنن (مثلاً برای یک وبلاگ معمولی ۱۰۰ مگابایت فضا کافیه اما میزبان‌های اصلی گاهی زیر ۱ گیگابایت نمی‌فروشن) که باز یعنی خرج اضافی. کسی که معمولاً ما ازش خرید می‌کنیم یک واسطه یا reseller هستش که سرویس‌های بزرگ میزبانی رو می‌خره و به صورت خرده فروشی به ما می‌فروشه.

خلاصه داستان این می‌شه که شما می‌تونید با سالی کمتر از بیست هزار تومن فضای کافی برای وبلاگ بخرید، گر چه می‌تونید بیشتر خرج کنید و فضای بزرگتر با امکانات بیشتر بگیرید. نکته مهم در مورد میزبان وب اینه که یا شما باید خودتون بلد باشید سرور رو اداره کنید (که در اون صورت یک سرور رو کامل اجاره می‌کنید و هر جور خواستید می‌ترکونید) و یا این که می‌دین دیگران براتون اداره بکنن. اگر شما از reseller درست و درمون خرید کنید، خودشون هم روزانه از سایت شما نسخه پشتیبان (backup) تهیه می‌کنن (که اگر هک شدید یا ترکیدید بشه وبلاگ رو برگردوند) و هم این که خیلی از کارهای دیگه رو براتون انجام می‌دن. مثلاً، خیلی از میزبان‌ها برنامه‌هایی رو نصب می‌کنن که به شما اجازه می‌ده با چند تا کلیک ساده، یک وبلاگ روی فضای وب نصب کنید، یک برنامه برای امار بازدیدکننده‌ها راه‌اندازی و استفاده کنید، یا یک انجمن (forum) راه بندازید و غیره.

ارغوان (لینکش رو توی لینک دوستان من پیدا کنید) الان حدود سه ساله (شایدم بیشتر) که با یک reseller کار می‌کنه و راضیه. طرف حتی در طراحی وبلاگ هم بهش کمک کرده بود (البته یک آشنایی قبلی هم انگار داشتن). سالاد ج (لینکش رو توی لینک دوستان من پیدا کنید) هم اخیراً یک فضای وب از reseller خرید و با کمک یک نفر دیگه، وبلاگ افقی خودش رو راه‌اندازی کرد!

تمام این‌ها رو گفتیم که برسیم به داستان «وردپرس»! در قسمت بعدی، چند تا از موتورهای وبلاگ معروف — از جمله وردپرس — رو معرفی می‌کنم.

برچسب‌ها: وبلاگ، وردپرس

رضا گفت راجع به وردپرس و دوستان مطلب بذارم. من هم تصمیم گرفتم که در این نوشتهٔ چند قسمتی، راجع به کل ماجرای وبلاگ (از بعد فنی) بنویسم. چون در سفر هستم معلوم نیست با چه فاصله‌ای قسمت‌های بعدی رو بنویسم. پس لطفاً منتظر بمانید!

برای ساختن وبلاگ دو تا راه وجود داره. راه اول اینه که از سرویس‌های میزبانی وبلاگ استفاده کنیم (مثلا بلاگفا، میهن‌بلاگ و غیره). راه دوم اینه که خودمون برای خودمون سایت داشته باشیم و توش وبلاگ رو برپا کنیم (یعنی از میزبانی وب استفاده کنیم و برنامه وبلاگ رو توش نصب کنیم).

مزیت‌های روش اول اینه که «رایگان» هست (مهم‌ترین علتی که آدم‌های غیر حرفه‌ای می‌رن سراغشون) و این که دانش فنی خیلی کمی می‌خوان (شما می‌ری ثبت‌نام می‌کنی و صاحب وبلاگ می‌شی و خلاص)! اما چند تا ایراد داره: امکانات وبلاگ محدود می‌شه به چیزی که اون سرویس‌دهنده ارائه می‌کنه (وقتی یه کم جدی وبلاگ بنویسین و بخونین می‌بینین که این محدودیت خیلی اذیت می‌کنه) و دیگه این که آدرستون به هر حال مال خودتون نیست (فلان.بلاگفا.کام) و حتی وبلاگتون هم مال خودتون نیست (اگر سرویس‌دهنده خوشش نیاد می‌تونه ببندتش). بنا بر این، کسایی که فقط وبلاگ می‌نویسن تا یکبار توی عمرشون این کار رو کرده باشن یا از احساس خواننده داشتن لذت ببرن، بهتره همین روش رو امتحان کنن، اما اونایی که می‌خوان جدی وبلاگ بنویسن و به حافظه تاریخی اینترنت چیزهایی رو بسپارن، بهتره برن سراغ سرویس‌های شخصی.

قبل از این که برم سراغ سرویس‌های شخصی، لازمه از وردپرس بگم. وردپرس دو تا چیزه! یکی نرم‌افزار وردپرس که از www.wordpress.rog می‌شه گرفتش و در پست‌های بعدی بهش می‌رسیم؛ دومی هم یک سایت اینترنتی به اسم www.wordpress.com که همون وردپرس قبلی رو رفتن نصب کردن و به همه سرویس میزبانی وبلاگ می‌دن. می‌شه یه چیزی مثل وردپرس اما خفن‌تر! چون امکانات نرم‌افزار وردپرس از خیلی از سرویس‌های مشابه کامل‌تره. نکته اینه که wordpress.com سرویس رایگان هم داره. البته این سرویس مدتی فیلتر بود؛ با توجه به این که خود این سرویس هیچ نکته غیر اخلافی یا سیاسی نداره، حدس زده می‌شد که فیلتر کردنش تحت فشار (یا دست‌های پشت پرده) از طرف سرویس‌های میزبانی وبلاگ داخلی (مثل بلاگفا و غیره — البته این که از بلاگفا اسم بردم معنی‌اش این نیست که کار اون‌هاست) اتفاق افتاده تا با توجه به سرویس‌های در پیتشون از دور رقابت حذف نشن! البته وردپرس دات کام برای کسایی که بخوان از خدمات بیشتری استفاده کنن سرویس‌های پولی هم داره. تا جایی که من خبر دارم، هنوز امکان خرید ریالی این‌ها وجود نداره، اما در خارجه (!) می‌شه با کارت اعتباری قضیه رو ایکی ثانیه ردیف کرد.

در نوشته بعدی می‌پردازم به مزایا و معایب سرویس‌های شخصی وبلاگ.

پ.ن: تو این فاصله می‌تونید به ده مرجع فارسی برای کتابهای الکترونیکی سری بزنید

برچسب‌ها: وبلاگ، وردپرس